پدې اوسني نړۍ کې ډیری شیان د بدلون په نتیجه کې رامینځته کیږي. د مثال په توګه، اوبه د دوو ګازونو د بدلون پایله ده. ونه بل څه نه بلکې د خاورې د مغذي موادو بدلون دی. ماشینونه د اوسپنې د خام حالت څخه پیچلي میکانیزمونو ته بدلېدل دي. صنعتي سکتور کې غیر فعال مواد په ټولنیز ګټورو توکو بدلېږي.
په ورته ډول، په راتلونکي کې به بدلون په خورا لویه پیمانه ترسره کېږي. په هغه وخت کې به دا نېمګړۍ نړۍ په یوه ادیاله یا مثالي نړۍ بدله شي. دا به د مذهب له پلوه د جنت په نوم پیژندل کیږي. د بدلون دې مثال ته په قرآن کریم کې په لاندې آیت کې اشاره شوې: "کله چې ځمکه په بله ځمکه بدله شي." (قرآن ۱۴: ۴۸)
د بدلون دا پروسه د ځمکې پر سر د میلونونو کلونو راهیسې روانه ده. زموږ په ځمکه بدلون یو پیژندل شوی او طبیعي پروسه ده. دا یو عادي پیښه ده. نو له دې نګاه نه په جنت باور کول داسې دي لکه د ځمکې یو ځل بیا بدلېدلو په سر باور. دا د یوې فابریکې په څیر دی چې هغه ۹۹۹ توکي تولید کړي او اوس زرمه توکي تولیدیږي.
جنت یوازې د مذهبي عقیدې خبره نه ده. د طبیعت د ابدي قوانینو له مخې جنت یو حالت دی چې باید په وجود کې راشي. د ځمکني سیسټمونو د کنټرول قانون مطالعه ښیې چې اوسنۍ نړۍ د دوامداره ارتقايي پروسې څخه تیریږي، او جنت په منطقي توګه د دې ارتقایي پروسې وروستی پړاو دی. جنت د هغه تخلیق طبیعي پایه ده چې یې په یو ټاکلي وخت کې یو ټاکلی پیل درلود.
ستورپوهنه ښيي چې کاینات دومره پراخ دی اوهره شېبه په دومره سرعت سره پراخېږي چې حتی د ډېرو قوي ټیلسکوپونو په کارولو باوجود د دې ټول ابعاد لا تر اوسه اټکل شوي نه دي. په دې بې اندازې پراخ کایناتو کې ځمکه یوه خورا کوچنۍ سیاره ده. د دې کایناتو په پرتله زموږ ځمکه د شګو د یوې ذرې څخه هم کوچنۍ ده.
په ټول کایناتو کې زموږ ځمکه یو ډیر نادر استثنا ده، ځکه چې دا یوازینی ځای دی چیرې چې استثنایی شیان لکه اوبه، شينکی، هوا او اکسیجن شتون لري. که ژوند په دې ځمکه کې غالب شوې دی، نو دا ځکه چې د دې تر څنګ د ژوند ملاتړي سیسټمونه شتون لري. په ځمکه کې ټول هغه ارزښتناکه عناصر شتون لري چې په کارولو سره یې انسان کولی شي، که وغواړي، تمدن جوړ کړي. دا د انسانانو دنده ده چې دا وړتیا په حقیقت بدله کړي.
دا څرګنده ده چې تمدن د خپل تاریخ له یوې مرحلې څخه بلې مرحلې ته په دوامداره توګه روان دی، له لومړني مرحلې څخه یو لوړې مرحلې ته.
