د خدای د ادراک مسٔله هم همدغسې ده. هغه څوک چې د ادراک په دې سفر کې مسافردی، هغه به بیا بیا د داسې ډول حالاتو سره مخ کېږي چې هغه د شک او قناعت ترمنځ وي. هغه غواړي په یوه شی باور وکړي، مګر د دې سره سره ځینې عوامل هم شتون لري چې هغه شک کې اچوي. هغه غواړي باور وکړي، مګر هغه باور نه کوي یا نشي کولی. خلک ډیری وختونه د داسې شک سره مخ کیږي. دا حالت د قناعت ترلاسه کولو لپاره ترټولو لوی خنډ دی.
کله چې یو کس شک کې ښکېل شي هغې لپاره دوه امکانات شته - له یوې خوا د عقل پر بنسټ هغه احساس کوي چې موضوع د ساینسي معیارونو له مخې په بشپړه توګه سمه ده خو د هغه ذهنیت چې د ټولنې تاثیر لاندې دی هغه په شک کې پاتې پرېږدي، او هغه احساس کوي چې هغه کیدی شي غلط وي. سره له دې چې هغه ښه تعلیم یافته او له منطقي پلوه سالم دی، خو د مبهم شکونو سره مخ دی، هغه د ناڅرګندتیا په حالت کې پاتې کیږي.
د ناڅرګندتیا دا حالت د هیچا لپاره عذر نشي کیدی. د خدای پیژندنې غوښتونکي لپاره دا اړینه ده چې ځان د دې شک څخه خلاص کړي. هغه باید د شک کولو پرځای پوهې ته اهمیت ورکړي. هغه باید د خپل ناڅرګندتیا حالت څخه راووځي. هغه باید ثابت شوي واقعیتونه ومني. دا د تحقق یا خدای پېژندنې ترلاسه کولو لپاره اړین دی.
