زما ځواب هو دی. د خپلې مطالعې او تجربې پر بنسټ زه په بشپړ یقین سره ویلی شم چې خدای شته. په دې کې هېڅ شک نشته. کله چې زه وایم خدای شته، نو دا خبره زه په علمي مانا کوم، نه په عامه او دودیزه مانا.
خلک عموماً فکر کوي چې دوی د هر شي د ثابتولو یا ردولو توان لري، خو دا د ساینس دریځ نه دی. د معاصر ساینس له مخې، ته هېڅ شی په مطلق ډول نه شي ثابتولای او نه یې ردولای شي؛ ته یوازې احتمال ته رسېدای شې، نه یقین ته. که د کوم شي د موجودیت لپاره کافي شواهد موجود وي، نو انسان ویلای شي چې دا شی غالباً شته.
د خدای د موجودیت پوښتنه خپله یوه بله پوښتنه راپورته کوي. د انسانپوهنې (Anthropology) څېړنو ثابته کړې چې د خدای تصور د انسان په فطرت کې نغښتی دی. د خدای په اړه باور زموږ په وینو کې روان دی. هر انسان په فطري توګه مؤمن پیدا کېږي. په ځانګړي ډول د بېوسۍ او ستونزو په وخت کې موږ یو اعلی وجود احساسوو. هر انسان لږ تر لږه یو ځل په ژوند کې دا فطري حقیقت تجربه کړی دی.
نو بیا ولې دا پوښتنه پیدا کېږي؟ که د خدای تصور زموږ په فطرت کې موجود وي، نو ولې څوک د خدای په شتون شک کوي؟ دلیل یې ډېر ساده دی: خلک غواړي پوه شي چې ایا د دوی د فطري باور لپاره کوم عقلي بنسټ شته؟ ایا د دوی د باطني احساساتو لپاره کوم علمي دلیل شته؟
زه ټینګار کوم چې د خدای په موجودیت باور لپاره بېشکه یو علمي بنسټ شته. خو خلک یې ځکه نه مومي چې دوی غلط معیار کاروي، هغه معیار چې دوی فکر کوي علمي دی، خو په حقیقت کې نه دی. دوی د مشاهدې په بڼه ثبوت غواړي، حال دا چې دا نه د ساینس طریقه ده او نه د قضاوت معیار. که ته سم معیار وکاروې، نو وبه مومې چې خدای یو ثابت حقیقت دی.
دلته زه هغه پېښه یادوم چې په ۱۹۶۵ کال کې رامنځته شوه، کله چې زه په لکهنو کې اوسېدم. زه له یوه سړي سره مخ شوم چې د فلسفې دوکتور او د برټرنډ رسل لوی مینهوال و. طبعاً هغه ملحد و. زموږ د خبرو پر مهال هغه راته وویل: “تاسې د خدای د موجودیت د ثابتولو لپاره کوم معیار لرئ؟” ما ورته وویل: “هماغه معیار چې تاسې د هر بل شي د ثابتولو لپاره کاروئ.” خبره همدلته پای ته ورسېده. نه هغه پوښتنه وکړه او نه ما ځواب ورکړ.
ولې دا لوستی سړی غلی شو؟ دلیل یې ډېر ساده او څرګند دی. زما ځواب هغه ته دا حقیقت ور په یاد کړ چې موږ په داسې نړۍ کې ژوند کوو چې استدلالي دلیل د خدای د تصور لپاره هم هماغسې پلي کېږي لکه د هر بل مفهوم لپاره.
