د پېغمبر عليه السلام وروڼه
د پېغمبر عليه السلام وروڼه هغه کسان دي چې د بشري تاريخ په وروستۍ مرحله کې به خپل ځانونه خلکو ته د الهي پېغام رسولو ته وقف کړي. د دوی رسالت دا دی چې د خدای کلمه هر کور ته، لوی وي یا کوچنی، ورسوي. (مسند احمد، حدیث شمېره ۲۳۸۱۴)
د تاریخ درېیم رول هغه ډله ادا کوي چې د پېغمبر عليه السلام اخوان (وروڼه) بلل کېږي. د یو حدیث له مخې، پېغمبر عليه السلام خپلو اصحابو ته وفرمایل، “زه غواړم خپل وروڼه ووینم.” اصحابو پوښتنه وکړه چې ایا دوی د ده وروڼه نه دي؟ پېغمبر عليه السلام ځواب ورکړ، “نه، تاسو زما اصحاب یاستئ. زما وروڼه به زما وروسته راشي.” (صحیح مسلم، حدیث شمېره ۲۴۹)
د پېغمبر عليه السلام معاصر مؤمنان چې په دعوتي رسالت کې یې ملاتړ کاوه، د پېغمبر عليه السلام “اصحاب” بلل کېږي. “وروڼه” هغه کسان دي چې د پېغمبر عليه السلام له رسالت څخه به خبر شي او خپل ځانونه به د بشري تاریخ په وروستۍ مرحله کې خلکو ته د الهي پېغام رسولو ته وقف کړي. موږ د پېغمبر عليه السلام د وروڼو له رسالت څخه د بل حدیث له مخې خبرېږو چې داسې یې تشرېح کوي: “په ځمکه به هېڅ کور، کوچنی وي یا لوی، پاتې نه شي چې خدای پاک دې اسلامي کلمه ورته نه وي رسولې.” (مسند احمد، حدیث شمېره ۲۳۸۱۴)
دا حدیث په دې معنی نه دی چې د بشري تاریخ په وروستۍ مرحله کې به د اسلام سیاسي واکمني په ټوله نړۍ کې رامنځته شي. دا حدیث د الله تعالی ته د دعوت په اړه دی چې باید په نړیواله کچه ترسره شي، نه د سیاسي امپراتورۍ د جوړېدو په اړه. د حدیث عبارت ‘د اسلام کلمه’ ده، نه ‘د اسلام حکومت’. دا نړیوال دعوت به په وروستۍ مرحله کې د ساینسي کلتور لخوا ملاتړ شي. داسې سرچینې به کشف شي او داسې ټیکنالوژي به رامنځته شي چې د خدای کلمه ټولو انسانانو ته رسول ممکن کړي، که هغه خلک چې ورته پېغام رسېږي، هغه ومني او که رد یې کړي. هغه څوک چې پېغام ومني، د خدای د اجر مستحق به وي. کیدای شي داسې کسان هم وي چې پېغام رد کړي.
دا وړاندوینه د شلمې پېړۍ وروستۍ نیمایي، د کمپیوټر دورې یا د ټیکنالوژۍ دورې ته اشاره کوي. په بشري تاریخ کې دا وروستی رول د صالحانو لپاره ټاکل شوی دی (قرآن کریم، ۲۱:۱۰۵). صالحان هغو کسانو ته اشاره کوي چې خدای به یې په آخرت کې د تل پاتې جنت د اوسیدو لپاره وټاکي، چیرې چې دوی به روحاني تمدن رامنځته کړي. دوی به د قیامت له ورځې وروسته په جنت کې د ملایکو په ملاتړ دا رول ترسره کړي. دا هغه څه دي چې روحاني تمدن بلل کېږي.
په دې روایت کې شوې وړاندوینې سره سم، د پېغمبر عليه السلام وروڼه به بې له شکه د بشري تاریخ په وروستۍ مرحله کې راپورته شي ترڅو هغه دعوتي کار ترسره کړي چې د دې وروستۍ مرحلې لپاره پلان شوی دی. د پېغمبر عليه السلام د وروڼو لپاره یو رول تعریف شوی، کوم چې دوی به وروسته په الهي ملاتړ سره ترسره کړي، لکه څنګه چې په اوومه پیړۍ کې د پېغمبر عليه السلام اصحابو په پوره وړتیا هغه رول ترسره کړ چې دوی ورته ټاکل شوي وو. هېڅ پرښته به نه راښکاره کیږي او اعلان به نه کوي چې کومه ډله د پېغمبر عليه السلام د وروڼو ده. دا ډول اعلان به یوازې په آخرت کې وشي.
خو بیا هم، پیژندل شوې روحونه به دوی وپیژني او ملاتړ به یې وکړي، ترڅو دوی په آخرت کې د خدای د اجرونو مستحق وګرځول شي.
د پېغمبر عليه السلام د وروڼو قضیه کومه پټه خبره نه ده. موږ په یقیني ډول کولی شو چې د قرآن او حدیث په مطالعې سره یې وپوهېږو. بشري تاریخ په دوو لویو مرحلو ویشل شوی دی. مسلمانان په هر عصر کې یوازې یو رول لري چې خلک خدای ته راوبولي. هغه څوک چې د پېغمبر عليه السلام په ژوند کې یې دا کار د پېغمبرۍ له لارښوونو سره سم ترسره کړی، د پېغمبر عليه السلام اصحاب بلل کیږي، پداسې حال کې چې هغه څوک چې د بشري تاریخ په وروستۍ مرحله کې به دا کار د پېغمبرۍ له لارښوونو سره سم ترسره کړي، د پېغمبر عليه السلام وروڼه به بلل کیږي.
نورې مطالعې موږ ته ښیي چې د پېغمبر عليه السلام د اصحابو لخوا ترسره شوی کار د توحید پر بنسټ یو انقلاب راوستل وو. (قرآن کریم، ۴۸:۲۹)
په وروستیو وختونو کې به د پېغمبر عليه السلام وروڼه د ادخال کلمه دنده ترسره کړي چې معنی یې ده ‘د خدای کلمه ټولو کورونو ته، لوی وي یا کوچنی، ورسول’. (مسند احمد، حدیث شمېره ۲۳۸۱۴)
‘ادخال کلمه’ دا معنی ورکوي چې د خدای کلمې هر کور ته ننوځي. دا هغه عصر ته اشاره کوي چې د پېغمبر عليه السلام وروڼه به په کې کار کوي. ځکه، د خدای کلمه ټولو کورونو ته رسول یوازې هغه وخت ترسره کیدی شي کله چې د دې کار د اسانتیا لپاره ټول ډول مناسب عوامل رامنځته شي، د بیلګې په توګه، نړیواله اړیکه، مذهبي آزادي او نور. دا ټول په اوسني عصر کې موجود دي. له همدې امله، دا یقیني ده چې موږ لا دمخه هغه مرحلې ته رسیدلي یو چې د پېغمبر عليه السلام وروڼه راپورته شي او په نړیواله کچه د خدای کلمه خپرولو دنده ترسره کړي.
خو باید یادونه وشي چې دا ټول کار به د انسانانو په کچه وي، نه د فوق البشر موجوداتو په کچه. د پېغمبر عليه السلام اصحاب انسانان وو. دوی خپل رول د انساني کچې په اساس ترسره کړ. یوازې هغو د دوی معاصرانو دوی وپیژندل چې پوهیدل اصحاب انسانان وو او کوم فوق البشر موجودات نه وو.
په همدې ډول، په وروستیو وختونو کې به د پېغمبر عليه السلام د وروڼو رول هم د انساني کچې په اساس ترسره شي. د دې له امله، یوازې هغه کسان به د پېغمبر عليه السلام د وروڼو په پیژندلو کې برکت ترلاسه کړي چې دوی د انساني کچې په اساس وپیژني. هغه څوک چې د پېغمبر عليه السلام د وروڼو په اړه کوم مرموز تصور لري او غواړي دوی د انسانانو په توګه نه بلکې د انساني کچې څخه پورته موجوداتو په توګه وګوري، په پیژندلو کې به یې پاتې راشي، لکه څنګه چې ډیری خلک د پېغمبر عليه السلام د اصحابو په پیژندلو کې پاتې راغلل.
