د نفقې معنی
په اسلامي فقه کې، هغه مالي ترتیبات چې یو سړی یې د خپلې طلاق شوې میرمنې لپاره کوي، "د طلاق نفقه" بلل کیږي. د مسلمانو پوهانو ترمنځ اجماع شتون لري چې دا نفقه په هیڅ صورت کې د ټول عمر لپاره د نفقې معنی نه لري، ځکه چې په الهي کتابونو کې د دې لپاره هیڅ اساس نشته. د ټول عمر لپاره د نفقې مفهوم په حقیقت کې د عصري تمدن محصول دی. دا هیڅکله په هیڅ وخت کې په الهي قوانینو کې، نه په اسلام، نه په یهودیت او نه په عیسویت کې شامل نه و. په مادي لحاظ 'نفقه' په ساده ډول د سړي لخوا د جلا کیدو پر مهال د یوې ډالۍ بڼه اخلي، ترڅو د میرمنې فوري اړتیاوې پوره شي، او په ټولو مواردو کې، دا د هغه له وس سره سمون لري.
خو قرآن کریم په ښکاره توګه وایي چې جلا کیدل باید له هرڅه دمخه انساني وي او عدالت باید وشي: "دوی ته په انصاف سره نفقه ورکړئ؛ شتمن سړی د خپل وس مطابق او غریب سړی د خپل وس مطابق. دا پر نیکو خلکو لازمي ده. یو بل ته مهرباني کول مه هیروئ... د طلاق شوو میرمنو لپاره هم باید مناسبه نفقه ورکړل شي. دا پر نیکو خلکو لازمي ده."
کله چې طلاق د مهر له ټاکلو او د واده له بشپړیدو مخکې واقع شي، حتی بیا هم سړی باید میرمنې ته د نیک نیت په توګه پیسې یا توکي ورکړي. په دې حالت کې د مهر د پیسو بیرته ورکولو پوښتنه نه راپورته کیږي. قرآن کریم په دې اړه هم په ښکاره توګه وایي: "ای مومنانو، که تاسو له مومنو میرمنو سره واده وکړئ او د واده له بشپړیدو مخکې یې طلاق ورکړئ، نو تاسو حق نه لرئ چې له دوی څخه د عدت موده غوښتنه وکړئ. دوی ته ښه نفقه ورکړئ او په عزت سره یې خوشې کړئ."
دا "عدت موده" په حقیقت کې پر هغه میرمنې پلي کیږي چې د یو څه مودې لپاره یې واده کړی وي او کیدای شي د طلاق وروسته معلومه کړي چې امیندواره ده. دا قانوني درې میاشتنۍ عدت موده د هغې وضعیت روښانه کوي او بیا سړی مکلف دی چې که چیرې هغه د خپل ماشوم تمه لري، اضافي تاوان ورکړي. خو بیا هم د ټول عمر لپاره د نفقې پوښتنه نشته، ځکه چې قرآن کریم د ټولو انساني ستونزو لپاره طبیعي حل لټوي. له همدې امله، دا به په بشپړه توګه د قرآن له روح سره په ټکر کې وي چې یوه میرمن د هغه سړي څخه د ټول عمر نفقې مستحقه وي چې ورسره یې ژوند نشي کولی. دا ډول حکم به یقینا په ټولنه کې منفي ذهنیت رامنځته کړي. قرآن کریم بیا ځواب لري: "که دوی جلا شي، الله به د خپل پراخ فضل څخه هر یو ته تاوان ورکړي: هغه پراخ بخښونکی، هوښیار دی."9
د الله تعالی پراخ بخښنه هغه پراخ رزق ته اشاره کوي چې الله تعالی په دې نړۍ کې د خپلو بندګانو لپاره چمتو کړی دی.
الله تعالی په مختلفو لارو له داسې مصیبت ځپلو خلکو سره مرسته کوي. د مثال په توګه، کله چې یوه میرمن طلاق شي، دا طبیعي ده چې د هغې د ټولو وینې خپلوانو خواخوږي راوپارول شي. او په پایله کې، پرته له دې چې پر دوی کوم فشار راوړل شي، دوی لیواله وي چې له هغې سره مرسته وکړي او پالنه یې وکړي. سربیره پردې، په داسې میرمنې کې یو نوی اراده راویښیږي او هغه د خپلو پټو وړتیاوو څخه په ګټه اخیستلو پیل کوي، په دې توګه خپلې ستونزې په خپلواکه توګه حل کوي. برسیره پردې، پخوانیو تجربو هغه هوښیاره او ډیره محتاطه کړې، هغه ځان د بل واده اړیکې ته د ډیر بریالیتوب سره د ننوتلو لپاره ښه چمتو احساسوي.
