نور اهتمام
د حج په ورځو کې چې کوم کارونه منع دي، هماغه کارونه دي چې په عادي ورځو کې هم منع دي. خو د حج په دوران کې د دغو شیانو د پرېښودو ځانګړې روزنه کېږي. په حج کې د شریعت په ممنوعاتو د زیاتې پاملرنې سره عمل کېږي، څو د انسان احساس تېز شي او په نورو ورځو کې هم د ځان ساتلو ځانګړی توان پکې پیدا شي.
کله چې انسان په خپل کور، کاروبار او ورځني ژوند کې وي، نو په خپلو شخصي چارو بوخت وي او له لوړو حقیقتونو څخه غافل کېږي. همدا وجه ده چې سړی هره ورځ جومات ته د لمانځه لپاره ځي، څو له خپل محدود چاپېریال څخه لږ لرې شي، ذهن یې د نا اړونده شیانو څخه پاک شي او ټوله توجه یې د الله لوري ته واوړي. د حج سفر هم همداسې یو حالت دی. په حج کې انسان د خپل محدود چاپېریال نه وځي او د څو ورځو لپاره د حجاز مقدسو ځایونو ته ځي. حج د دې نوم دی چې انسان د دنیا له شور او شغبه لرې شي او په بشپړه توګه د خپل رب لوري ته متوجه شي.
د عربو سره ډېر ستر دیني روایتونه تړلي دي. له همدې امله د حج د مراسمو د اداء کولو لپاره د عربو جغرافیه تر ټولو مناسبه ده. دلته کعبه ده چې زرګونه کاله یې تقدس پاتې شوی دی. دلته د پیغمبرانو د قربانۍ کیسې ثبت دي. دلته د الله د نېکو بنده ګانو د انعامونو یادونه ده. دا هغه ځمکه ده چې د وروستي پیغمبر ﷺ او د هغه د اصحابو د ژوند نښې پکې خوندي دي.
د همدې تاریخي نسبتونو له امله د حج مقاماتو سره یو فوقالعاده تقدس تړلی دی. کله چې حاجي دې ځایونو ته ورسېږي، د هغه په ذهن کې ټول دیني تاریخ ژوندی کېږي. دلته د انسان دیني احساس په طبیعي توګه زیاتېږي، او هغه د الله ټاکل شوي فرضونه په ډېر جدیت او توجه سره اداء کوي. د همدې تاریخي اهمیت له مخې الله دا سیمه د اسلامي ژوند د یو سمبولیک تمرین لپاره ټاکلې ده، څو انسان له دې ځایه بېرته خپل وطن ته په داسې حالت کې ستون شي چې د خدایپرسته ژوند کولو توان یې زیات شوی وي.
د حج د مراسمو په دوران کې چې حاجي له کومو شیانو منع شوی دی، په ځانګړي ډول درې ټکي یاد شوي دي:
۱. په ژبه هېڅ انسان ته تکلیف نه رسول. ۲. هېڅ څاروی نه وژل او نه ټپي کول. ۳. له عیش او لذت اړوند کارونو ځان ساتل — لکه نوکان پرې کول، وېښته سینګارول، ګنډل شوې جامې اغوستل، عطر استعمالول، د واده اړیکې، او نور ورته کارونه.
