د خدای تعالی وجود
د خدای تعالی د وجود تر ټولو ستر دلیل د انسان خپله وجود دی. لکه څومره چې د خدای تعالی هستي د عقل نه لرې ښکاري، هماغسې د انسان په شان هستي منل هم له عقل نه لرې ښکاري. که موږ د انسان وجود منلی شو، نو د یو خدای جل جلاله منل باید هېڅ ځنډ ونه لري. قرآن کریم کې فرمایي:
فَإِذَا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِن رُّوحِي ترجمه: کله چې مې آدم علیه السلام برابر کړ او په هغه کې مې له خپل روح نه پو کړ. (الحجر: ۲۹)
یعنې انسان د خدای جل جلاله د صفاتو یوه بشري نمونه ده. د وجود، ژوند، علم، قدرت، ارادې، اختیار او کمال نور صفات چې حقيقي مظهر یې یوازې د الله تعالی ذات دی، د هغه یو عکس د امانت په توګه انسان ته ورکړل شوی دی.
انسان په هېڅ اعتبار د خدای جل جلاله برخه نه دی، خو په خپل ذات کې د هغه ښکاره دلیل دی، چې له انسان څخه د غیبي منلو غوښتنه کېږي. د انسان په وجود کې هغه ټول خصوصیات په شهود کې موجود دي، چې د خدای جل جلاله د غیب په منلو کې مرسته کوي.
انسان یو مستقل وجود لري: هغه اوري، ویني، وايي، فکر کوي، پلان جوړوي، د خپلې ارادې لاندې حرکت کوي، ماده په تمدن بدلوي، د ریموټ کنټرول په وسیله فضایي ماشین چلوي، د خپل ځان په اړه شعور لري او پوهېږي چې "زه یم".
د دې صفاتو لرونکې کامله هستي یوازې خدای جل جلاله دی. فرق دا دی چې د انسان وجود غیر حقيقي دی، خو د خدای جل جلاله وجود حقيقي دی. دا مخلوق دی او هغه خالق، دا محدود دی او هغه لا محدود، دا بېاختیاره دی او هغه بااختیاره، دا فاني دی او هغه غیر فاني. انسان ته چې څه ورکړل شوي دي، هغه بخشش دی، خو الله تعالی سره چې څه دي، هغه د ده ذاتي دي او بل ته نه ورکول کېږي.
د انسان منل (بې تشبیه د وړوکي خدای په څېر) منل دي، نو بیا څه وجه ده چې لوی خدای ونه منو؟ هر څوک چې خدای جل جلاله نه مني، په حقیقت کې د انسان وجود مني. یو څوک چې انسان مني، د هغه لپاره د خدای جل جلاله د نه منلو هېڅ دلیل نشته. د انسان په وجود باندې اقرار کول، د خدای جل جلاله په وجود هم اقرار دی، که یې په ژبه څرګند کړي او که نه.
حقیقت دا دی چې د خدای جل جلاله نه انکار کول په اصل کې د خپل ځان نه انکار کول دي، او څوک به وي چې له خپل ځان څخه انکار وکړي؟
