د انسان محوره الهي تدبیر
د انسان محوره الهي تدبیر
د خدای تعالی د تخلیق پلان د انسان محور دی. د ځمکې او اسمانونو بشپړ نظام د همدې موخې لپاره، د بشري اړتیاوو د پوره کولو په خاطر رامنځته شوی دی.
د خدای تعالی د تخلیق پلان د انسان محور دی. دا خبره په قرآن کریم کې داسې بیان شوې ده: "او هرڅه چې په اسمانونو او ځمکه کې دي، هغه یې ستاسو تابع کړي دي؛ دا ټول د هغه له لوري دي" (۴۵:۱۳). یعنې، د ځمکې او اسمانونو بشپړ نظام د بشري اړتیاوو د پوره کولو لپاره رامنځته شوی دی. هرڅه، که په مستقیمه توګه وي او که په غیر مستقیمه، د انسان له یوې یا بلې اړتیا سره تړلي دي. په اوومه میلادي پېړۍ کې، کله چې قرآن نازل شو، دا یوازې یو عقیده وه، خو په یوویشتمه پېړۍ کې دا یو علمي حقیقت ثابت شو. وروستیو علمي څېړنو ښودلې ده چې کاینات "ځانګړي جوړښت" لري او په بشپړه توګه د بشري اړتیاوو سره سم رامنځته شوي دي.
خدای تعالی په هره دوره کې خپل رسولان (پیغمبران) لېږلي دي ترڅو انسان د هغه تخلیق پلان څخه خبر کړي چې دده لپاره طرحه شوی دی. خو دا رسولان هم د نورو انسانانو په څېر انسانان وو، او له همدې امله د دوی معاصرینو دوی د خدای تعالی د رسولانو په توګه ونه پېژندل، دوی یې مسخرې کولې (۳۶:۳۰) او له منلو یې انکار وکړ. له همدې امله، د رسالت لپاره تل بهرنۍ ملاتړ ته اړتیا وي: او له همدې کبله پیغمبرانو ته دا ملاتړ د معجزو په بڼه ورکړل شو.
وروستي پیغمبر، محمد (صلی الله علیه وسلم)، د ترسره کولو لپاره کوم محسوسه معجزه نه وه ورکړل شوې. (صحیح البخاري، حدیث شمېره ۴۹۸۱) خو، لکه څنګه چې په ځانګړي الهي پلان کې ټاکل شوې وه، هغه ته د خپل رسالت په ملاتړ کې د وړ کسانو یوه پیاوړې ډله ورکړل شوه. د همدې ملاتړ په مټ د اسلام پیغمبر وکولی شو خپله تاریخي دنده ترسره کړي. د دې ډلې غړي، چې د پیغمبر اصحاب کرام بلل کېدل، د صحرا له کلتور څخه راوتلي وو. دا همدا صحرايي کلتور و چې د پیغمبر اصلي ملاتړ و، د هغو معجزو پر خلاف چې پخوانیو پیغمبرانو ته د ملاتړ لپاره ورکړل شوې وې.
