د طلاق په اړه

د طلاق په اړه

کله چې یو سړی او یوه ښځه د واده په تړون سره یوځای شي، دوی د خپل ټول ژوند لپاره د یوځای ژوند کولو هیله لري. بیا کله چې طبیعت د دوی اتحاد ته د ماشوم په ورکولو سره برکت ورکړي، دا د واده اړیکه پیاوړې کوي، او د هغې د ډیر ژوروالي او ثبات تضمین چمتو کوي. په لوېدیځو هیوادونو کې د راټول شوي معلوماتو پر بنسټ، د 1984 کال انسایکلپیډیا بریتانیکا دا تاییدوي چې «بې اولاده جوړې د ماشومانو لرونکو جوړو په پرتله د طلاق لوړه کچه لري.»¹

په لوېدیځ کې د طلاق محکمې یو قاضي وایي چې «هر کوچنی ماشوم چې یوې جوړې ته زیږیدلی وي، د دې اضافي تضمین دی چې د دوی واده به هیڅکله په طلاق محکمه کې نه ماتېږي.»²

د دې ظاهراً مناسبو رواني عواملو او د مور او پلار او ماشومانو طبیعي، دودیزو اړیکو سره سره، د طلاق مخ په زیاتیدونکې پیښه د عصري نړۍ یوه نوې او د لیدلو وړ پدیده ده. یو له خورا مهمو مرسته کوونکو عواملو څخه دا دی چې ښځې اوس په اسانۍ سره ژوند کولی شي. په دې اړه انسایکلپیډیا بریتانیکا وایي: «صنعتي کیدو د ښځو لپاره دا اسانه کړې ده چې خپل ځانونه وساتي، که دوی مجرد وي، واده شوې وي، طلاق شوې وي، یا کونډې وي. په دې تړاو، دا په زړه پورې ده چې یادونه وشي چې د 1930 لسیزې لوی اقتصادي بحران په متحده ایالاتو کې د طلاقونو په شمیر کې زیاتوالی د یو څه وخت لپاره ودرول.»³

په عصري دوره کې، لوېدیځ تمدن د ډیرو ستونزو سره مخ شوی، چې ډیری یې د واقعیت په پرتله ډیر مصنوعي دي. په ډیرو شیانو کې لوېدیځ تمدن غیر طبیعي لارې غوره کړې دي، په دې توګه یې غیر طبیعي ستونزې رامینځته کړې دي. دا مسله د غیر طبیعي حل لارو په هڅو سره نوره هم خرابه شوې ده. په دې توګه ستونزې د کمیدو پرځای مخ په زیاتیدو دي. د طلاق ستونزه له دوی څخه یوه ده. په لوېدیځ کې د ښځو د آزادۍ غورځنګ لومړنی محرک غلط نه و، مګر د هغې مشرانو د هغې د حدودو په تعریفولو کې پاملرنه ونه کړه. د یوې آزادې ټولنې د جوړولو په هڅه کې، د دوی هڅې د یوې بې بندوباره ټولنې په رامینځته کولو کې پای ته ورسیدې. د نارینه او ښځینه ترمنځ اړیکو هیڅ حد نه پیژانده او دې کار د واده اړیکه کمزورې کړه. نارینه او ښځینه نور میړه او میرمنې نه وو. د پیغمبر په وینا، دوی شهوت پرست، د خوښۍ غوښتونکي خلک شول. دې حالت ته د صنعتي کیدو له امله وده ورکړل شوه، ځکه چې یوه ښځه کولی شي په اسانۍ سره د ځان لپاره یو خپلواک معیشت ترلاسه کړي.

دا مخکې هیڅکله ممکن نه و. له همدې امله، هغې په مکرر ډول د نارینه وو تر سرپرستۍ لاندې ژوند کولو څخه انکار کړی، چې په پایله کې یې ډیری ټولنیزې ستونزې رامینځته کړې چې د طلاق کچه یې خورا زیاته کړې ده.

لوېدیځو فیلسوفانو چې غوښتل طلاق کنټرول کړي، پر نارینه وو یې قانوني محدودیتونه وضع کړل، کوم چې به دوی په قانوني توګه مکلف کړي چې د طلاق وروسته میرمنې ته نفقه ورکړي. دا د نفقې اندازه د لوېدیځ د ژوند معیارونو سره سم ټاکل شوې وه، نو په ډیرو مواردو کې، طلاق پدې معنی و چې سړي باید د خپل سخت ترلاسه شوي پیسو یوه ښه برخه د خپل پاتې ژوند لپاره ورکړي.

د دې غیر طبیعي حالت یو قرباني لارډ برټرنډ رسل و، چې د خپل وخت یو له خورا هوښیار او نامتو روڼ اندو څخه و. له واده لږ وروسته، هغه وموندله چې د هغه میرمنې نور په هغه کې د مینې احساسات نه راپارول. که څه هم هغه دا بې توافقي درک کړه، خو سمدستي یې د جلا کیدو غوښتنه ونه کړه. د سخت ذهني شکنجې سره سره، هغه هڅه وکړه چې دا حالت لس کاله وزغمي. هغه دې دورې ته د «تر ټولو تیاره نا امیدۍ» په توګه اشاره کوي. په پای کې هغه مجبور شو چې جلا شي او بیا واده وکړي، خو هغه حتی په دویمه واده کې هم راضي نه و او دریم ځل یې واده وکړ. دوه طلاقونه یو ګران معامله وه. د انګلیسي قانون له مخې، د نفقې او ساتنې هغه اندازه چې هغه باید خپلو میرمنو ته ورکړې وای، هغه یې خورا خپه کړ. هغه په خپل آټوبیوګرافي کې لیکي:

...مالي بار دروند او خورا ځورونکی و: ما د خپل نوبل جایزې له چک څخه 10,000 پونډه زما دریمې میرمنې ته ورکړي وو، او زه اوس هغې او زما دویمې میرمنې ته نفقه ورکوم، او همدارنګه د خپل کوچني زوی د زده کړې لګښتونه ورکوم. پر دې سربیره، زما د مشر زوی د ناروغۍ په تړاو درانه لګښتونه وو؛ او د عاید مالیات چې د ډیرو کلونو لپاره یې نه وو ورکړي، اوس پر ما راغلل چې ورکړم.⁴

داسې قانون د دې لپاره تصویب شوی و چې د هغو ښځو لپاره عدالت یقیني کړي چې طلاق ته اړ شوي وو. خو کله چې خلکو پوهیدل چې طلاق په حتمي توګه مالي ستونزو ته لاره هواروي، د واده اړیکه په بشپړه توګه له منځه لاړه. نارینه او ښځینه په ساده ډول د واده مراسمو له ترسره کولو پرته یوځای ژوند کول پیل کړل. اوس د ځوان نسل له پنځوس سلنې څخه ډیر په بې واده حالت کې ژوند کول غوره کوي.

دا طبیعي وه چې د داسې قانون په وړاندې یو غبرګون رامینځته شي چې په ښکاره ډول یې نارینه وو ته زیان رسوي او فساد، انحراف او هر ډول بدبختي یې رامینځته کړه. ماشومان – حتی نوي زیږیدلي ماشومان – تر ټولو ډیر زیانمن شوي وو.

اوس په هندو ټولنه کې موجود حالت ته وګورئ، چیرې چې د طلاق خورا سخته ستونزه د مخنیوي په توګه عمل کوي. په ښکاره ډول دا د اصلاح لپاره یوه هڅه وه، مګر دې یوازې مسله نوره هم خرابه کړې ده. پخوانیو هندي مذهبي اصلاح کونکو دا نظر درلود چې جلا کول غیر قانوني دي: دوی حتی ښځې له بیا واده کولو څخه منع کړې وې، ترڅو دوی د طلاق غوښتلو لپاره هیڅ انګیزه ونه لري. قوانین په داسې ډول جوړ شوي وو چې یوځل چې د واده مراسم پای ته ورسیږي، نه سړي کولی شي خپله میرمن طلاق کړي، او نه هم د یوې ښځې لپاره دا ممکنه وه چې د خپل پخواني میړه پریښودو وروسته بیا واده وکړي.

خو دا ډول اصلاحات غیر طبیعي وو، او په عمومي توګه په هندو ټولنه کې د افرادو لپاره زیانمن وو. کله چې یو سړی او یوه ښځه یو بل راضي نه کړي، د دوی ټول ژوند په لوی ترخوالي کې تیریږي ځکه چې د بیا واده کولو لپاره هیڅ چاره نشته. دوی د هغو شریکانو سره د کړکیچن ژوند دوام ته محکوم دي چې دوی ورسره هیڅ مشترک نه لري. زه به دلته یوازې یوه له سلګونو او زرګونو داسې پیښو څخه یادونه وکړم چې نږدې هره ورځ په ورځپاڼو کې راپور کیږي، پرته له هغو قضیو څخه چې راپور نه کیږي. مانو، 25 کلنه، د خوشونت سینګ د تره لور وه. هغې په خپل «ملیس» کالم کې د خپلې تراژیدۍ په اړه په تفصیل سره لیکلي دي.⁵ مانو په لاس انجلس کې د چمتو جامو پلورلو یو بریالی کاروبار درلود. لکه څنګه چې هغې نه غوښتل له یو بهرني سره واده وکړي، هغې پریکړه وکړه چې هند ته راشي ترڅو یو میړه ومومي او له هغه سره متحده ایالاتو ته راستون شي. هغې خپل میړه په یو اوږد، ښکلي، پیاوړي هندو هلک کې وموند چې بهر ته د تګ لیواله و. واده په یوه پنځه ستوري هوټل کې په ټولو ویاړونو او ویاړونو سره ترسره شو. هغې څو میاشتې وخت ونیو ترڅو د خپل میړه ویزه تنظیم کړي، په دې موده کې هغې هغه ساتلی او د هغه د سفر لګښت یې ورکړی و. واده یوه ناورین و. هلک یو الکولي، تاوتریخوالي ته لیواله او د هر ډول کار کولو څخه کرکه درلوده. مانو د خپل مور او پلار رضایت وغوښت ترڅو خپل کاروبار وتړي، خپل میړه طلاق کړي او هند ته راستون شي. د هغې مور او پلار امریکا ته سفر وکړ او هڅه یې وکړه چې هغه وهڅوي چې بیړه ونه کړي. څو ورځې وروسته له دې چې مور یې ډیلي ته راستون شوه، د مانو میړه هغه خپه کړه او جسد یې په یوه ویجاړ ځای کې وغورځاوه. هغه هرڅه چې په کور کې یې موندلی و راټول کړل او پلان یې درلود چې متحده ایالاتو څخه وتښتي کله چې پولیسو هغه ونیو. هغه اوس د وژنې په تور په زندان کې دی.

دا څرګنده ده چې مانو د خپل ملګري په انتخاب کې بې پروا نه وه. هغې له امریکا څخه سفر وکړ ترڅو په خپل پلرني ځای کې یو مناسب ملګری ومومي. خو هر څه چې ځلیږي سره زر نه دي. زموږ انساني محدودیتونه دا ناممکن کوي چې موږ د یو شخص د شخصیت هر اړخ د هغه سره اړیکې ته د ننوتلو دمخه درک کړو. پوښتنه راپورته کیږي چې که د داسې افشا کیدو وروسته، یو څوک باید د خپل ژوند په قیمت هم د واده اړیکې ته درناوی وکړي؟ کله چې ټولنه جلا کیدل منع وګڼي، یا په دې اړه قوانین هیڅ انساني نرمي ونه ښیې، د داسې بې توافقه جوړو لپاره یوازینۍ بدیل دا دی چې یا

ځان وژنه وکړي، یا خپل ټول ژوند په «تر ټولو تیاره نا امیدۍ» کې تیر کړي. حتی کله چې یو څوک د طلاق له خنډ څخه د تیریدو جرئت وکړي، په هغو ټولنو کې بیا واده کول خورا ستونزمن دي چیرې چې طلاق شوي کسان په بد نظر کتل کیږي. یو څوک کولی شي په غوره توګه له خپل ټولنیز حیثیت څخه ټیټ چا سره واده وکړي. خو په اسلام کې بیا واده کول منع نه دي: پیغمبر پخپله له یوې کونډې سره واده وکړ. په دې توګه د اسلام احکام هغو جوړو ته یو لوی برکت دی چې یوازې ډیر ناوخته پوهیږي چې د خپل ملګري په انتخاب کې یې تېروتنه کړې ده. اسلام دوی ته د ښه نیت په روحیه کې په دوستانه توګه د جلا کیدو لپاره چمتووالی نیسي.

یوازې د هغو جوړو په اړه فکر وکړئ چې خپل ټول ژوند په ذهني کړاو کې تیروي یوازې د دې لپاره چې د جلا کیدو شرایط او د هغې پایلې پوره کول ستونزمن دي. دا د هر څه په څیر غیر طبیعي ده.

اسلام یو طبیعي دین دی. داسې حالت په مسلمانو ټولنو کې نه دی رامینځته شوی ځکه چې د واده او طلاق په اړه اسلامي قانون د ټولو، یا نږدې ټولو، پیښو لپاره چمتووالی نیسي. د مثال په توګه، کله چې یوه ښځه غواړي خپل میړه طلاق کړي، هغه باید خپله قضیه یو مذهبي عالم، یا د مذهبي عالمانو یوې ډلې ته وړاندې کړي. دا اسانتیا په هند کې په ټولو لویو عربي ښوونځیو کې شتون لري. بیا دوی د قرآن او حدیث په رڼا کې د هغې شرایطو ته پام کوي، او که دوی ومومي چې د جلا کیدو لپاره معقول دلایل شتون لري، دوی د هغې په ګټه پریکړه کوي. د دې دلیل چې ښځه باید عالمان ولري ترڅو د هغې په استازیتوب عمل وکړي دا دی چې ښځې د نارینه وو په پرتله ډیرې احساساتي دي – لکه څنګه چې ساینسي څیړنو ثابت کړې ده – او دا د دې لپاره ده چې د بیړه ایزو او بې فکره طلاقونو مخه ونیول شي چې هغې ته په دې توګه مشوره ورکول کیږي. که موږ په ندرت سره د مسلمانو ښځو د ځان وژنې، یا د خپلو خسرګنۍ لخوا د وژل کیدو په اړه واورو، دا د دې لپاره ده چې دوی بدیل لري – جلا کیدل.

البته، د کوچنیو پارونو په صورت کې د جلا کیدو په کلکه سپارښتنه نه کیږي. ایا موږ ته د خدای لخوا د زغم او بخښنې امر نه دی شوی؟ دا یوازې د وروستي حل په توګه معنی لري، کله چې دا واقعیا د مخنیوي وړ نه وي.

په دې توګه اسلامي قانون د میړه او میرمنې دواړو لپاره عادلانه دی، د لوېدیځ قانون برعکس، کوم چې پر سړي غیر ضروري بار اچوي، پداسې حال کې چې هندو ټولنه ښځه کورني رد، بې وزلۍ او ټولنیزې تبعیض ته اړ باسي.