په اسلام کې طلاق

په اسلام کې طلاق

طبیعت غواړي چې نارینه او ښځینه خپل ژوند یوځای تیر کړي. د داسې ژوند د تیرولو غوره لاره، د شریعت له مخې، د واده په اړیکو کې ده. په اسلام کې، واده د ناوې او زوم په متقابل رضایت سره یو مدني تړون هم دی او یو ډیر سپیڅلی تړون دی چې لوی مذهبي او ټولنیز اهمیت ورته ورکړل شوی دی. د یوې ادارې په توګه، دا په ټولنه کې یو یوځای کوونکی ځواک دی، او د همدې دلیل لپاره د ساتنې او ساتلو وړ دی. د دې هدف لپاره، د هغې د ثبات ساتلو او د هغې د ښه والي لپاره مفصل حکمونه ټاکل شوي دي.

په هرصورت، په دې پوهیدو سره چې د قانوني محدودیتونو زیاتوالی د بغاوت لامل کیدی شي، دا ډول حکمونه په واقعیتي لږترلږه حد کې ساتل شوي او د عادي انساني وړتیاو سره سم جوړ شوي دي. سربیره پردې، د دوی پلي کول د فرد په مذهبي روزنې باندې لږ تکیه کوي ترڅو په واده او کورني ژوند کې د لوړ اخلاقي معیارونو او مناسب چلند ساتنه یقیني کړي.

د واده حالت نه یوازې د کورني ژوند لپاره بنسټونه ږدي، بلکې د افرادو لپاره د ټولنې سره د مثبت سمون لپاره د روزنې زمینه هم برابروي.

کله چې یو سړی او ښځه ښه میړه او ښه میرمن ثابت شي، دوی به یقینا د خپلې ټولنیزې ډلې په پراخه طیف کې ښه اتباع ثابت شي. دا په یو حدیث کې په ښه توګه بیان شوی دی: «ستاسو څخه غوره هغه څوک دی چې د خپلې کورنۍ لپاره غوره وي.»¹⁰

کورنۍ د انسانانو د روزنې لپاره لومړنۍ واحد ده، د هغې له منځه تلل په ټولنه باندې زیان رسوونکی اغیز لري چې په هغې کې باید دا انسانان په انفرادي توګه مثبت رول ولوبوي، که چیرې دوی په ټولیزه توګه یو ښه او عادل ملت جوړ کړي. که کورنۍ نور شتون ونلري، نو دا ټوله انسانیت دی چې رنځ وړي.

کله چې یو سړی او ښځه د واده په اړیکو کې سره وتړل شي، دوی تمه کیږي چې تر مرګه پورې خپله پوره هڅه وکړي ترڅو هغه څه ته درناوی وکړي او وساتي چې قرآن یې د دوی "محکم تړون" یا "ژمنه" بولي.¹¹ د دې هدف لپاره، د شریعت بشپړ زور د طلاق د پیښیدو مخنیوي ته متوجه دی؛ نو په دې برخه کې وضع شوي قوانین په ابتدايي توګه د مخنیوي په توګه شتون لري، نه د هڅونې په توګه.

اسلام واده یو ډیر مطلوب بنسټ ګڼي، له همدې امله د واده مفهوم د ژوند قاعده ده، او طلاق یوازې د دې قاعدې استثنا ده. د یو حدیث له مخې، پیغمبر محمد (ص) وویل: «واده زما له سنتو (لارو) څخه دی. څوک چې زما پیروي نه کوي، هغه زما څخه نه دی.»¹²

که څه هم اسلام طلاق ته اجازه ورکوي، خو په دې باندې ډیر ټینګار کوي چې دا یو امتیاز دی، او یوازې هغه وخت باید ورته مخه شي کله چې بله لاره نه وي. په دې رڼا کې، پیغمبر محمد (ص) وویل: «د ټولو حلالو شیانو څخه، طلاق د خدای په نظر کې تر ټولو کرکه لرونکی دی.»¹³

کله چې یو سړی او ښځه د میړه او میرمنې په توګه یوځای ژوند کوي، دا طبیعي ده چې دوی باید خپل اختلافات ولري، ځکه چې دا یو بیولوژیکي او رواني حقیقت دی چې هر سړی او هره ښځه چې دې نړۍ ته راځي، په خپل طبیعت کې له یو بل څخه خورا توپیر لري. له همدې امله په دې نړۍ کې د یووالي یوازینۍ لاره دا ده چې د اختلافاتو سره سره په یووالي کې ژوند وکړو. دا یوازې د صبر او زغم له لارې ترلاسه کیدی شي، هغه فضیلتونه چې پیغمبر (ص) نه یوازې په عمومي مفهوم کې، بلکې په ځانګړي توګه د واده ژوند په شرایطو کې یې سپارښتنه کړې ده. د دې ځانګړتیاوو پرته، د واده په اړیکه کې هیڅ ثبات شتون نلري. د ابو هریره (رض) له مخې، پیغمبر (ص) وویل: «هیڅ مؤمن سړی باید د مؤمنې ښځې په وړاندې کینه ونه لري. که د هغې یوه لاره د هغه خوښه نه وي، نو باید ډیر شیان وي چې هغه به یې خوښ کړي.»¹⁴

دا یو منل شوی حقیقت دی چې هرڅوک خپل قوتونه او ضعفونه، خپل مثبت ټکي او منفي ټکي لري. دا د میړونو او میرمنو په اړه هم ریښتیا ده. د واده په حالت کې، غوره پالیسي دا ده چې هر شریک د بل د مثبتو ټکو باندې تمرکز وکړي، پداسې حال کې چې منفي ټکي له پامه غورځوي. که یو میړه او میرمن د دې اصل ارزښت درک کړي او په شعوري توګه یې په خپل ژوند کې د اصلي لارښود اصل په توګه ومني، دوی به د خپل واده د باثباته پاتې کیدو لپاره ډیر ښه چانس ولري.

په هرصورت، کله ناکله، په دلیل یا بې دلیله، ناخوښي رامنځته کیږي او د میړه او میرمنې ترمنځ زیاتیږي، پرته له دې چې کوم څرګند نښه وي چې دوی پخپله شیان سم کړي. د یو بل په اړه د دوی فکر چې د دوی د ناسم سمون له امله رامینځته شوی، دوی د نظرونو پرځای د حقایقو پر بنسټ د خپلو اختلافاتو عادلانه حل ته رسیدو څخه منع کوي. په داسې حالت کې، د قرآن له مخې غوره ستراتیژي دا ده چې یو دریم اړخ معرفي شي چې د منځګړي په توګه عمل وکړي. د شخړې لاندې مسلو سره د کومې پخوانۍ اړیکې نشتوالي سره، هغه به بې طرفه پاتې شي او د دواړو خواوو لپاره د منلو وړ یو هدفمند پریکړې ته رسیدو توان ولري.

په هرصورت، د هر منځګړي د بریالیتوب لپاره، میړه او میرمن باید سم چلند هم غوره کړي. دلته د څلورو نیکو خلیفه ګانو له دورې څخه یوه پیښه ده چې دا ټکی به روښانه کړي.

کله چې علي بن ابي طالب د څلورم خلیفه په توګه واکمني کوله، یوې واده شوې جوړې چې د کورني اختلافاتو شکایت یې کاوه، هغه ته راغلل ترڅو د حل غوښتنه وکړي. د پورته ذکر شوي قرآني لارښوونې په رڼا کې، علي امر وکړ چې د منځګړو یوه شورا جوړه شي، یو د میړه له کورنۍ او بل د میرمنې له کورنۍ څخه، چې باید د شرایطو په اړه مناسبې پوښتنې وکړي او بیا خپله پریکړه ورکړي. دا پریکړه باید د دواړو خواوو لخوا له بحث پرته ومنل شي.

لکه څنګه چې د طبري په کتاب، جامع البیان کې ثبت شوي، ښځې وویل چې هغې د خدای په کتاب باندې خپله رضایت ورکړ، که پریکړه د هغې په ګټه وي یا زیان. خو سړي اعتراض وکړ چې که پریکړه د جلا کیدو په اړه وي، هغه به یې ونه مني. علي وویل: «هغه څه چې ته وایې مناسب نه دي. په خدای قسم، ته له دې ځایه نشې تللی تر څو چې تا د منځګړو پریکړه په هماغه روحیه ومنله چې ښځې ښودلې ده.»

دا روښانه کوي چې یو ریښتینی مؤمن باید په بشپړ زړه د منځګړو او د دوی پریکړه د قرآني حکمونو سره سم ومني. کله چې د دوی پریکړه ورکړل شي، نو باید نور هیڅ شخړه شتون ونلري.